Yapay zeka ile altyazı ve transkript nasıl çıkarılır?

Bir saatlik kaydın metnini elle çıkarmak saatler alır. Konuşma tanıma modelleri bu işi dakikalara indirdi; ancak ham çıktı doğrudan kullanılabilir değil ve aradaki farkı kapatmak bir düzen gerektiriyor.

Bu yazı konuşma tanımanın Türkçedeki isabetini, transkript ile altyazının farkını, dört adımlı akışı ve düzeltilmesi gereken tipik hataları anlatıyor.

Türkçede isabet ne durumda?

Güncel konuşma tanıma modelleri, net kaydedilmiş Türkçe konuşmada kullanılabilir bir isabetle çalışır. Sorun genel doğrulukta değil, hataların nerede toplandığındadır.

Hatalar dört yerde birikir:

• Özel isimler: kişi, kurum ve ürün adları sık yanlış yazılır.
• Sektörel terimler: modelin eğitim verisinde az geçen kelimeler, benzer seslere dönüşür.
• Rakamlar ve tarihler: yazıyla mı rakamla mı yazılacağı tutarsız olur.
• Üst üste binen konuşma: iki kişi aynı anda konuşduğunda satırlar karışır.

Dördü de öngörülebilir olduğu için düzeltilmesi de sistemleştirilebilir.

Transkript ile altyazı farkı

Transkript okunmak için hazırlanır: düz metin, paragraflara bölünmüş, noktalama tam. Blog yazısına dönüştürmek, arama yapmak ve arşivlemek için kullanılır.

Altyazı izlenirken okunmak için hazırlanır: zaman kodlu, satır uzunluğu sınırlı, aynı anda en fazla iki satır. Kelimesi kelimesine olması gerekmez; okunabilirlik için kısaltılır.

İkisini karıştırmak sık görülür: transkript doğrudan altyazıya çevrildiğinde satırlar çok uzun olur ve ekranda okunmaz. Konuşan kafa kurgusu yazısında altyazının kurgu içindeki yeri anlatılıyor.

Dört adımlı akış

1. Sesi ayır ve temizle. Videodan ses ayrılır, mümkünse gürültü azaltılır. Kaydın kalitesi, model seçiminden daha belirleyicidir.
2. Ham metni çıkar. Zaman kodlu çıktı üretilir; zaman kodu sonradan eklenemeyeceği için ilk adımda istenir.
3. Terim sözlüğüyle düzelt. Tekrarlanan yanlışlar için bir eşleme listesi tutulur ve her çıktıya uygulanır.
4. Satır ve zaman kodunu biçimlendir. Altyazı için satırlar kısaltılır, transkript için paragraflara bölünür.

Üçüncü adım, ikinci videodan itibaren en çok zaman kazandıran adımdır; çünkü aynı terimler her kayıtta tekrar eder.

Terim sözlüğü nasıl kurulur?

Sözlük basit bir eşleme listesidir: modelin yanlış yazdığı hâl ve doğru hâl. İlk kayıtta elle çıkarılır, sonraki kayıtlarda otomatik uygulanır.

Listeye girecek dört tür vardır: marka ve ürün adları, sık kullandığın sektörel terimler, düzenli konuştuğun kişilerin adları ve İngilizce kökenli kelimelerin tercih ettiğin yazımı.

Sözlüğü uygularken dikkat: kelime sınırına bakmadan yapılan değişimler başka kelimelerin içini bozar. Değişim daima tam kelime eşleşmesiyle yapılır.

Aynı mantık marka dili çalışmasında da geçerlidir: tekrar eden düzeltmeler listeye yazılır, her seferinde elle yapılmaz.

Altyazı biçimlendirmenin kuralları

Okunabilir altyazının birkaç basit kuralı vardır ve bunlar araçtan bağımsızdır:

• Satır uzunluğu sınırlı. Ekranda bir satır, göz tek bakışta okuyabilecek uzunlukta olmalı.
• Aynı anda en fazla iki satır. Üç satır, görüntüyü kapatır ve okunmaz.
• Cümle anlamlı yerden bölünür. Yüklemi bir sonraki karta atan bölme, anlamı geciktirir.
• Süre yeterli olsun. Çok hızlı geçen kart okunmadan kaybolur.
• Dolgu sesleri atılır. Konuşmada doğal olan tekrarlar, yazıda gürültüdür.

Kısa dikey videolarda bu kurallar daha da sıkılaşır; dikey short kurgusu yazısı o tarafı anlatıyor.

Çok konuşmacılı kayıtlar

Görüşme, panel ve podcast kayıtlarında ek bir iş çıkar: hangi cümleyi kimin söylediğini ayırmak. Bu ayrım yapılmadan transkript okunabilir olmaz.

Konuşmacı ayrımı, kayıt koşullarına çok bağlıdır. Herkesin ayrı mikrofonla kaydedildiği bir oturumda ayrım neredeyse kusursuzdur; tek mikrofonla ve üst üste binen konuşmayla kaydedilen bir ortamda ise hatalar kaçınılmazdır.

Pratik önlem kayıt anındadır: mümkünse her konuşmacıyı ayrı kanala al. Bu mümkün değilse oturumun başında herkesin sırayla kısa bir cümle söylemesi, ayrımın referans noktasını oluşturur.

Düzeltme aşamasında konuşmacı etiketlerini önce baştan sona kontrol et, sonra metne geç. Ters sırada çalışmak, yanlış kişiye atanmış düzgün cümleler üretir ve bu hata metin güzelleştikçe daha da görünmez hâle gelir.

Transkriptten içerik üretmek

Transkriptin asıl değeri arşiv olmasında değil, içerik kaynağı olmasındadır. Bir saatlik kayıttan genellikle birkaç farklı çıktı üretilebilir.

Pratik üretim şudur: transkript bölümlere ayrılır, her bölüm tek bir fikir etrafında toplanır ve her fikir ayrı bir parçaya dönüşür. Bir blog yazısı, birkaç kısa video kesiti ve bir bülten metni aynı kayıttan çıkar.

Burada dikkat edilecek nokta, konuşma dilinin yazı diline çevrilmesidir. Konuşurken doğal olan uzun cümleler, yazıda okunmaz. Uzun videodan short çıkarmak yazısı aynı kaynaktan çoklu üretim mantığını anlatıyor.